Bakırköy Renkli Ultrason Görüntüleme Merkezi İletişim 09:00 - 18:00:: 0 (212) 466 33 02 - 0 (212) 466 33 03 -  0(553) 889 3303 - Dr. Ersen Alp ÖZBALCI Randevu için 7/24: 0850 433 4261

Yasal Uyarı! Sitemizde yer alan yazılar ve bilgiler eğitim amaçlı olup herhangi bir şekilde tıbbı önerme amaçlı değildir. Devamını oku

SAĞLIK BAKANLIĞI TALİMATLARI GEREĞİ COVİD19 ŞÜPHELİ OLGULAR KABUL EDİLMEMEKTEDİR.

Bir tık ile arayın
0 (212) 466 33 02 0 (212) 466 33 03 0 (553) 889 33 03
 WhatsApp

RENKLİ ULTRASON
BİYOPSİ İŞLEMLERİ
EMAR 
TOMOGRAFİ
MAMOGRAFİ

Bakırköy İstanbul

Randevu için

Doktor ismine tıklayın Dr. Ersen Alp ÖZBALCI
Dr. Ayşe Ahsen BAKAN

Diyabet - Standart Yaklaşım

DİYABETLİ HASTADA STANDART MUAYENE VE TAKİP İLKELERİ

ANAMNEZ

Hasta, doktora başvurduğunda kendisine doktor tarafından bir takım sorular sorulur. Bu soruların amacı hastanın şikayetleri hakkında olabildiğince detaylı bilgi alabilmektir. Ayrıca ailede olabilecek hastalıklar, kişinin önceden geçirmiş olduğu hastalıklar doktor tarafından sorgulanır.  Bu sürece anamnez adı verilir ve aslında tanı ve tedavinin en önemli parçasıdır.

Türk Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği 2013 kılavuzunda diyabetli hastalara anamnezde sorulması gereken soruları öneri niteliğinde belirtmiştir. Diyabet tanı ve tedavisine hakim bir doktor üç aşağı beş yukarı bu soruları soruyor olmalıdır.

  • Önceden yaptırılmış tahlillerin sonuçları, önceden muayene yapıldıysa orada neler bulunmuş ve şeker hastalığı ile ilgili olabilecek şikayetler
  • Beslenme durumu, yeme alışkanlıkları, kilo alıp verme durumu, çocuk veya ergen ise büyüme gelişme değerlendirmesi
  • Önceden diyabet tanısı almış ise yapılan tedavinin detayları, beslenme, evde kan şekeri ölçümü yapılmış mı, kendi hastalığı ile ilgili alışkanlıkları ve inançları
  • Hali hazırda bir tedavi görüyorsa bunun detayları
  • Kullandığı ilaçlar
  • Fiziksel egzersiz detayları
  • Akut komplikasyon olduysa detayları (Şeker koması ve şeker düşmesi), ne sıklıkla oluyor ne zaman oluyor
  • Enfeksiyon var mı? Önceden oldu mu?
  • Şeker hastalığına bağlı oluşabilecek göz, böbrek, sinir sistemi, sindirim sitemei, idrar yolları, kadın hastalıkları, kalp, damar hastalıkları, diyabetik ayak, felç gibi sorunlarla ilgili belirtiler varsa yapılmış tedaviler
  • Damar sertliği risk faktörleri (sigara, yüksek tansiyon, obezite, dislipidemi, aile öyküsü)
  • Hormonal sistem ve yemek yeme davranışlarını etkileyebilecek diğer hastalıklar
  • Şeker hastalığının takip ve tedavisini etkileyebilecek yaşam tarzı, kültür, psikolojik, eğitimsel ve ekonomik faktörler
  • Sigara ve alkol alışkanlığı, madde bağımlılığı
  • Cinsel yaşam, üreme sorunları ve doğum kontrolü
  • Ailede şeker hastalığı ve diğer hormonal sistem hastalıkları sorgulanmalıdır.

FİZİK MUAYENE

Fizik muayene her hastada baştan ayağa yapılması gereken bir işlemdir. Yapılmaması düşünülemez ancak yine de Şeker hastalığında dikkat edilmesi gereken özellikler bulunmaktadır. Türk Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği 2013 kılavuzunda diyabetli hastalarda fizik muayenede dikkat edilmesi gereken özellikleri öneri niteliğinde belirtmiştir. Diyabet tanı ve tedavisine hakim bir doktor üç aşağı beş yukarı bu özelliklere dikkat ediyor olmalıdır.

  • Boy ve kilo ölçümü
  • Bel çevresi ölçümü
  • Ergenlik dönemindeyse cinsel gelişim düzeyi
  • Tansiyon ölçümü
  • Göz dibi muayenesi
  • Ağız içi muayenesi
  • Tiroid bezinin muayenesi
  • Kalp muayenesi
  • Karın muayenesi (Karaciğer)
  • Nabız muayenesi
  • El/parmak muayenesi (sklerodaktili ve Dupuytren kontraktürü için)
  • Ayak muayenesi (diyabetik ayak)
  • Cilt muayenesi (akantozis nigrikans, insülin enjeksiyon yerleri)
  • Sinir sistemi muayenesi
  • Şeker hastalığına neden olabilecek diğer hastalıklar açıısndan değerlendirme(Hemokromatoz, pankreas hastalıkları, hormon bozuklukları, genetik hastalıklar)
  • KONSÜLTASYONLAR
    Beslenme Uzmanı
  • Diyabet Eğitmeni
  • Göz Doktoru (Gerekiyorsa)
  • Kadın Doğum Uzmanı (Üreme çağındaki bayanlar için)
  • Psikolog
  • Ayak bakımı için gerekli uzmanlıklar
  • Nöroloji, kardiyoloji, nefroloji gibi branşlardan gereğinde

LABORATUVAR VE TAKİP

  • HbA1C: 3-6 ayda bir
  • Kan yağları: Yılda bir
  • Mikroalbuminüri: Tip 1 diyabette tanıdan 5 yıl sonra veya ergenlikte, Tip II diyabette tanı anında bakılmalıdır. Sonra her yıl tekrar edilmelidir. Sabah ilk idrar tercih edilmelidir.
  • Kreatinin: Yılda bir
  • Tiroid Fonksiyon Testleri: TSH, TSH normal değilse FT4 bakılmalıdır. Tip 1 diyabette eşlik edebilecek otoimmun tiroiditler açısından tanıda antiTPO, AntiTG bakılmalıdır. Herşey normalse şeker hastaları yılda bir TSH baktırmalıdır.
  • EKG: Her yıl
  • Tam İdrar Tetkiki: Her muayenede
  • Tip 1 şeker hastalıklı çocuklar ve gençlerde glüten enteropatisi için antikorlara bakılmalıdır. Antikor pozitif çıkarsa endoskopi yapılmalıdır.

KAN ŞEKERİ KONTROLÜ

  • Evde Kan Şekeri Ölçümü: Hastaya göre belirlenmelidir. Tip 1 diyabetliler, gebeler, insülin pompası kullanan diyabetliler, kontrolsüz Tip 2 diyabetliler, her gün 3-4 kez. Diğer şeker hastaları haftada 3-4 kez. Tokluk ölçümü için ilk lokma alındıktan sonra 2.saatde ölçüm yapılır. Gebelerde 1.saatde yapılır. Evde ölçüm sonuçlarına göre tıbbi beslenme tedavisi ve ilaç doz ayarlamaları yapılmalıdır. Evde kan ölçüm tekniği sürekli kontrol edilmelidir.
  • HbA1C: Tip 1 ve insülin kullanan şeker hastalarında 3 ayda bir diğerlerinde 3-6 aydabir kontrol edilmelidir. HbA1C sonuçları evde ölçümlerle birlikte değerlendirilmelidir.

KAN BASINCI (TANSİYON) KONTROLÜ

Hedef Kan Basıncı

  • Genel olarak hedef 140/80 den düşük tansiyondur. Koşullar uygun ise evde tansiyon izlemi önerilmelidir.
  • Kan basıncı ile birlikte kalp-damar hastalıkları riskleri birlikte değerlendirilmelidir. Mümkün olan her hastada 130/80 değerlerinin altına inmeye çalışılmalıdır.

KAN YAĞLARI KONTROLÜ

Hedef Düzeyler

  • LDL           100 den düşük. Önceden kalp krizi öyküsü varsa 70 den küçük
  • Trigliserid  150 den düşük
  • HDL           erkekte 40 tan büyük, kadında 50 den büyük

Hastaya göre değişebilmekle birlikte yılda bir kontrol yapılır. Çocuklarda 2 yılda bir yeterlidir.

DİYABET HASTASINDA KORONER ARTER HASTALIĞI (KALP DAMARLARINDA TIKANIKLIK) ÖNLEME

Koroner arter hastalığı, kalbin kendisini besleyen atar damarlarda tıkanıklık ve buna bağlı gelişebilecek sorunlarla ilgilidir. Kalbin kendini besleyen atar damarlarda meydana gelen tıkanıklık sonucunda kalp krizi geçirilebilir ve ölüm meydana gelebilir. Özellikle Tip 2 şeker hastalarında koroner arter hastalığı olasılığı, hastalık varsa hastalığın gidişatı daha kötü seyreder ve koroner arter hastalığına bağlı ölüm riski artmıştır.

Aşağıda şeker hastalarında koroner arter hastalığını önlemek için alınması gereken önlemler özetlenmiştir.

Anti-trombosit(anti-agregan/kan sulandırıcı-pıhtılaşma önleyici) tedavi

  • Şeker hastalığına ek olarak belirgin bir damar hastalığı olan tüm erişkinlerde her gün 80-150 mg aspirin kullanılmalıdır.
  • Kalp ve damar hastalıkları riski yüksek şeker hastaları 80-150 mg aspirin kullanmalıdır. Erkeklerde 50 yaş üzeri, kadınlarda 60 yaş üzeri hastalarda, ailede kalp ve damar hastalıkları öyküsü varsa ya da kendinde yüksek tansiyon, kan yağlarında yükseklik, idrarda protein kaçağı(mikroalbuminüri), sigara kullanımı gibi risk arttırıcı faktörler varsa yüksek riskli kabul edilmektedir.
  • 21 yaştan küçük şeker hastalarına aspirin verilmemelidir (Reye sendromu riski)
  • 21-30 yaş arasındaki hastalar için yapılmış çalışma ve bilgi bulunmamaktadır.

Sigarayı Bırakma

  • Sigara sağlığa zararlıdır. Yapılan geniş çaplı çalışmalarda, gelişmiş ülkelerde her 5 ölümden birsinin sigaraya bağlı olduğunu ortaya çıkarmıştır.
  • Kalp ve damar hastalıkları için değiştirilebilen ve ortadan kaldırılabilen en önemli risk faktörü sigara kullanımıdır.
  • Şeker hastalarında sigara kullanımı koroner arter hastalıkları açısından normal topluma göre çok daha tehlikeli ve risk arttırıcı bir etkendir.
  • Şeker hastalarından sigara içen grupta, şeker hastalığına bağlı küçük damar tıkanıkları (mikrovasküler komplikasyonlar) belirgin olarak artmaktadır.
  • Sigara ile ilgili yapılan çalışmalarda, sigara kullanan kişilerde ileri yaşlarda tip 2 diyabet gelişme riskinde artış dikkati çekmiştir.
  • Şeker hastalığıyla ilgili tüm ekip-doktor, hemşire, diyetisyen, psikolog, vs vs- şeker hastalarına her fırsatta ve ısrarla sigarayı bırakmalarını tavsiye etmelidir.
  • Kullanılan sigara miktarı ve en zamandır kullandığı mutlaka sorgulanmalıdır.
  • Sigaraya tekrar başlama riski yüksek olan hastalara destek verilmelidir.
  • Şeker hastalığı ile ilgili eğitim ve bakımlarda etkisi kanıtlanmış sigara bırakma yöntemlerine de yer verilmelidir.

Sigarayı bırakmak tüm bireylerde ve özellikle şeker hastalarında birçok hastalığın önlenmesinde etkili bir yöntemdir.

Tarama

Kalp ve damar hastalığı riski yüksek kişilerde egzersiz stres testi/BT koroner anjiyografi yapılmalıdır.

Gerekli olduğunda kardiyoloji konsültasyonu istenebilir.

ŞEKER HASTASINDA NEFROPATİ (BÖBREK HASTALIĞI)TAKİBİ VE ÖNLEMLER

Kan şekeri düzeyi ve tansiyon kontrol altına alınmalıdır.

Tarama için

  • İdrarda protein kaçağı (mikroalbuminüri) aranmalıdır.5 yıldan uzun süreli Tip 1 şeker hastalarında ve tüm Tip 2 şeker hastalarında yılda bir bakılmalıdır.
  • Kanda kreatinin testi. Yılda bir mutlaka yapılmalı ve detaylı şekilde değerlendirilmelidir.

ŞEKER HASTASINDA RETİNOPATİ (KÖRLÜK) TAKİBİ VE ÖNLEME

Kan şeker düzeyi ve tansiyon kontrol altında tutulmalıdır.

Tarama için

  • Tip 1 şeker hastalarında tanından 5 yıl sonra veya ergenlik döneminden itibaren, Tip 2 şeker hastalarında tanıdan itibaren yılda bir göz dibi muayenesi yapılmalıdır.
  • Gebelik düşünen şeker hastasında, gebelikten önce göz dibi muayenesi yapılmalıdır.
  • Göz dibi muayenesinde sorun bulunan hasta mutlaka göz doktoruna gönderilmelidir.

ŞEKER HASTASINDA ‘DİYABETİK AYAK’ TAKİBİ VE ÖNLENMESİ

Amputasyon (ayağın kesilmesi) riski yüksek kişiler:

  • Ayaklarda duyu kusuru olanlar
  • Ayakta yürüme ve ayakta durmaya sorun teşkil eden ortopedik rahatsızlığı bulunanlar
  • Ayakta basınç artışı bulguları ( kanama, kızarıklık) olanlar
  • Kemiklerde şekil bozukluğu olanlar
  • Atar damar hastalığı olanlar
  • Ayakta yara veya ampütasyon öyküsü olanlar
  • Ciddi tırnak problemleri olanlar

Multidisipliner (birden çok uzmanlık alanının birlikte çalışması) yaklaşım önemlidir. Detaylı ayak muayenesi, damarların değerlendirilmesi(Fizik muayene ve renkli Doppler), ayak bakımı ve diyabetik ayaktan korunma için eğitim yapılmalıdır.

ŞEKER (DİYABET) HASTALIĞINDA EĞİTİM

Tip 1 ve Tip 2 şeker hastalığının tedavisinde eğitim temel direktir. Şeker hastalığı tanısından sonra hasta bu konuda uzmanlaşmış bir merkeze yönlendirilmelidir. Kan şekeri düzeyleri kontrol altına alındıktan sonra doktor, hemşire ve beslenme uzmanının vereceği eğitim programlarına davet edilmelidir. Eğitim düzenli olarak yapılmalıdır. Eğitimcilerin hastanın aşağıda sıralanan becerileri kazanmasına dikkat etmesi gerekir.

Tip 1 diyabetli hasta

  • Ne zaman ne yiyeceği
  • Egzersiz nasıl ve ne zaman yapılacak
  • Günde 4-8 defa kan şekeri ölçümü
  • Günde 2-5 kez insülin iğnesi yapmayı
  • Hipoglisemi (kan şekeri düşüklüğü) belirtileri ve tedavisi
  • Gereğinde glukagon(insülinin tersi etki yapar hormon) enjeksiyonu
  • Hipoglisemi ya da hiperglisemi(yüksek kan şekeri) nedenli stres ile baş etmek
  • Gelişebilecek kalp, böbrek, göz hastalıkları gibi sorunların endişesiyle baş etmek ve korunmak
  • Ayak bakımı
  • Araya girebilecek hastalıklarda kan şekeri düzeylerinde meydana gelen değişiklikleri idare etmek ve ne zaman doktora başvuracağını bilmek
  • Üreme çağındaki kadın hastalarda doğum kontrol yöntemleri ve gebelikte kan şekeri kontrolü

Tip 2 diyabetli hasta

  • Kilo kaybına yönelik sağlıklı ve dengeli beslenme
  • Fiziksel aktivitenin arttırılması
  • Tedaviye uyumlu kendi kendine kan şekeri ölçümü
  • Eşlik eden diğer sorunların şeker hastalığına etkisi
  • Gereğinde insülin iğnesi yapmak
  • Hipoglisemi (kan şekeri düşüklüğü) belirtileri ve tedavisi
  • Damarsal sorunlardan korunmak
  • Ayak bakımı
  • Araya girebilecek hastalıklarda kan şekeri düzeylerinde meydana gelen değişiklikleri idare etmek ve ne zaman doktora başvuracağını bilmek
  • Üreme çağındaki kadın hastalarda doğum kontrol yöntemleri ve gebelikte kan şekeri kontrolü

 

Tip 1 ve Tip 2 diyabet hastalarının tümüne diş ve dişeti hastalıklarından korunma, bakım ve yılda bir diş hekimi kontrolü öğretilmelidir. Ayrıca tüm diyabet hastalarına aşı uygulaması ve zamanlaması konusunda bilgi verilmelidir.

Türk Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği Önerileri

  • Şeker hastalarına ve aile bireylerine diyabetin kendi kendine idaresinde bilgi ve becerilerini arttırmak üzere uygun zamanda eğitim verilmelidir.
  • Tüm şeker hastalarına ve aile fertlerine evde kan şekeri ölçümünün nasıl yapılacağı ve bu sonuçlara göre uygun tedavi yöntemleri hakkında eğitim verilmelidir.

{fcomment}

Kategori: D

Ersen Alp ÖZBALCI